Masz pytanie?
Wyszukiwarka
Subskrypcja

Historia miniatury

Miniatura

Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa miniare (mały), względnie minium (czerwień ołowiowa), która była używana w starożytności i średniowieczu do zdobienia rękopisów.

Miniatura stanowi odrębny gatunek sztuki, nie tylko ze względu na niewielki format, lecz sposób wykonania: farby kładzie się punktowo, prawie suchym pędzlem. Maluje się je głównie akwarelami i gwaszem, laserunkowo jak i kryjąco.W miniaturach wykonanych techniką punktową należy podziwiać pracowitość i cierpliwość artysty oraz jego talent. Do malowania miniatur stosuje się papier, karton, jedwab, kość zwierzęcą lub pergamin zwierzęcy, płytki metalowe, drewniane.

Już w XII wieku rozróżniano pergamin północny z cieląt: grubszy, jednakowo wyprawiony z obu stron oraz południowy z koźląt, jagniąt, owiec, baranów: gładszy, cieńszy i bielony z jednej strony.Najbardziej wartościowe są pergaminy otrzymywane ze skór martwo urodzonych cieląt tzw. velin. W średniowieczu wyrabianiem pergaminów zajmowali się głównie mnisi.W XIV wieku pojawiło się nowe rzemiosło pergaministów, ale już wcześniej wytwarzano słynne pergaminy we Wrocławiu.

Kość słoniową zaczęto stosować w XVI wieku, a w XVIII jest już powszechnie stosowana za sprawa włoskiej miniaturzystki Rosalby Carriery. Płytki stają się coraz cieńsze i w XVIII wieku zaczęto podkładać pod nie złotą lub srebrna folię w celu pogłębienia świetlistości farb. Na przełomie wieku XVIII i XIX, kiedy miniatura osiągnęła największą popularność a kość słoniowa miała wysoką cenę i pewne mankamenty ( małe płytki, żółknięcia, skręcanie się i pękanie w wyniku różnic temperatury) próbowano ją zastąpić kośćmi innych zwierząt (jak morsa, hipopotama, narwala) i zaczęto produkcję jej imitacji.

W tym okresie miniatura portretowa jest obecna niemal w całej Europie i nie to tylko na dworach królewskich, ale i wśród bogatego mieszczaństwa. Stały się one bardzo modne i znalazły wiele zastosowań. Miały charakter pamiątek z różnych okazji, były dowodem miłości, przyjaźni. Zdobiły również przedmioty codziennego użytku: tabakiery, puzderka, zegarki, flakony, bransolety itp. Nadworni malarze byli wysyłani na dwory do malowania portretów przyszłych królewskich współmałżonków lecz nie zawsze zgadzały się one z wyglądem osoby portretowanej.

W XVII i XIX wieku miniatury malowali zarówno profesjonaliści jak i liczni amatorzy. Szacuje się, że w latach 1600-1850 powstało co najmniej 3 miliony miniatur.

Miniatury miały różne kształty, przeważnie były okrągłe i owalne, rzadziej prostokątne czy ośmiokątne. Ściśle związana i ważna jest oprawa miniatury.Miniatura portretowa najmocniej rozwinęła się w Anglii, Francji i Austrii. Nie było tam rodziny szlacheckiej czy mieszczańskiej, której członek nie został uwieczniony w miniaturze.

Szkoła angielska już w renesansie szczyciła się Hansem Holbeinem nadwornym malarzem Henryka VIII. Najwybitniejszym miniaturzystą XVIII wieku w Anglii był Richard Cosway. Stworzył własny styl, który jest największą zdobyczą angielskiej miniatury XVIII wieku.W miejsce ciemnych teł wprowadził niebo pełne światła i powietrza. Wykorzystał efekty świetlne jakie daje cienka, przeświecająca płytka kościana.Miniatura francuska do wielkiego rozkwitu doszła w II połowie XVIII wieku. Czołowi twórcy to: Masse, Hall, Monster, Daumont, Isabey, Guerin, Augustyn. Wielu miniaturzystów prowadziło także działalność pedagogiczną, kształcąc następną generację artystów tworzących już w XIX wieku, np. Frederic Millet, który był uczniem Isabey'a, Aimee Z. L. Mirabel była uczennicą Augustyna.

Trzecim miejscem o dużym znaczeniu był Wiedeń z dworem cesarskim, który przyciągał wielu artystów z Austrii i innych krajów, głównie z Niemiec. Wybitną indywidualnością był Hans Heinrich Füter i jego uczeń Moritz Michael Daffinger. Pod wpływem Daffingera tworzyło wielu zdolnych miniaturzystów, między innymi Emanuel Peter, Mathias Grilhofer, Alois von Anreiter oraz krakowski malarz Jan Nepomucen Głowacki.

Na terenie Polski malarstwo miniaturowe rozwinęło się bujnie za panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Na Zamku powstała „Malarnia”, którą kierował Bacciarelli, i z której wyszli wybitni miniaturzyści: Wincenty Lesseur, Józef Kosiński, Jan Rustem i najznakomitszy miniaturzysta I połowy XIX wieku Stanisław Marszałkiewicz. W Polsce tworzyli również artyści obcego pochodzenia, którzy popierani przez króla i możne rody przeszczepiali na grunt polski nowe techniki malarskie. Są to Gustaw Tauber, Karol d'Auvigny, Karol Bechon, Józef Grassi.

Na początku XX wieku najbardziej znanymi miniaturzystkami były Maria Chylińska i Kazimiera Dąbrowska.Miniaturzyści II połówy XX wieku to: Aniela Kulesza, Anna Jaxa-Chamiec, Edward Konecki, Kazimierz Kanior, Stanisław Wysocki.

Do współczesnych miniaturzystów należą Jadwiga Barnat, Roman Barnat, Ewa Buksa-Klinowska, Anna Chęcińska-Lukasik, Kazimierz Cholewa, Jacek Kanior, Włodzimierz Kukliński, Magdalena Wąsowicz, Jerzy Winkler, Wanda Zajdel, Zofia Zielińska-Porayska, Lidia Zdzieszyńska, Maria Żmuda.

W 2007 roku zmarły  wybitne miniaturzystki Zofia Jurakowska-Nowicka, Anna Menel i Barbara Kowalska a w 2013 roku zmarł Marcin Kowalski

Maria Żmuda

 

  • Dodaj link do:
  • facebook.com
Facebook